Zasady odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych – wyciąg z Ustawy

1. Podstawa prawna odpowiedzialności: Ustawa z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. z 2011 r., Nr 34, poz. 173) – zwana dalej Ustawą. Ustawa weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r. Przepisy Ustawy stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia jej w życie.

2. Istotne definicje z Ustawy

– funkcjonariusz publiczny – osoba działająca w charakterze organu administracji publicznej lub z jego upoważnienia albo jako członek kolegialnego organu administracji publicznej lub osoba wykonująca w urzędzie organu administracji publicznej pracę w ramach stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy cywilnoprawnej, biorąca udział w prowadzeniu sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji lub postanowienia przez taki organ.

UWAGA: Powyższa definicja funkcjonariusza publicznego jest bardzo szeroka. Oznacza ona, że odpowiedzialność majątkową za rażące naruszenie prawa będzie ponosić każda osoba, która brała udział w prowadzeniu sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji lub postanowienia, a nie tylko osoby, które daną decyzji lub postanowienie zatwierdzają i podpisują.

 – podmiot odpowiedzialny – Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub inny podmiot który zgodnie z art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93, z późn. zm.), ponosi odpowiedzialność majątkową za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej.

– organ administracji publicznej – ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów działających w ich lub we własnym imieniu, inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwienia spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

3. Zasady odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych – art. 5 i 6 Ustawy

Funkcjonariusz publiczny ponosi odpowiedzialność majątkową w razie łącznego zaistnienia następujących przesłanek:

1. na mocy prawomocnego orzeczenia sądu lub na mocy ugody zostało wypłacone odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa;

2 rażące naruszenie prawa zostało spowodowane zawinionym działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza publicznego;

rażące naruszenie prawa zostało stwierdzone w sposób następujący:

a) wydano ostateczną decyzją stwierdzającą nieważność decyzji lub postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (KPA) lub art. 247 § 1 pkt 2 albo pkt 3 Ustawy z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (OrdPod);

b) stwierdzono brak podstawy prawnej lub rażące naruszenie prawa na podstawie art. 54 § 3 Ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PrPSA);

c) został wydany prawomocny wyrok na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 PrPSA w związku z art. 156 § 1 pkt 2 KPA lub na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 PrPSA w zwązku z art. 247 § 1 pkt 2 albo 3 OrdPod;

d) zostało stwierdzone rażące naruszenie prawa na podstawie art. 37 § 2 KPA lub art. 141 § 2 OrdPod;

e) prawomocnie zostało stwierdzone rażące naruszenie prawa na podstawie art. 149 lub art. 154 § 2 PrPSA lub art. 47714 § 3 Ustawy z dnia 17.11.1964 r. – Kodeks podstępowania cywilnego (KPC);

f) został prawomocnie stwierdzony brak podstawy prawnej lub rażące naruszenie prawa na podstawie art. 47931a § 3 KPC;

g) został ostatecznie stwierdzony brak podstawy prawnej lub rażące naruszenie prawa na podstawie art. 81 ust. 3 Ustawy z dnia 16.02.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów.

Rażące naruszenie prawa musi zostać stwierdzone zgodnie z zasadami określonymi w art. 6 Ustawy

4. Odszkodowanie płacone przez funkcjonariusza publicznego:

Odszkodowanie ustala się w wysokości nieprzekraczającej kwoty dwunastokrotności miesięcznego wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi publicznemu. Funkcjonariusz publicznych wypłaca odszkodowanie na rzecz podmiotu odpowiedzialnego (np. Urzędu Miasta, Starostwa Powiatowego, Urzędu Wojewódzkiego), który wcześniej wypłacił odszkodowanie osobie trzeciej w związku z działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza publicznego przy wykonywaniu władzy publicznej. Jeżeli działania lub zaniechania dopuściło się kilku funkcjonariuszy publicznych, każdy z nich ponosi odpowiedzialność stosownie do przyczynienia się do rażącego naruszenia prawa i stopnia winy. Maksymalnie do dwunastokrotności wynagrodzenia każdy. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie stopnia winy i przyczynienia się – odpowiadają oni w częściach równych.

5. Postępowanie:

W terminie 14 dni od dnia wypłaty odszkodowania osobie trzeciej przez podmiot odpowiedzialny, kierownik podmiotu odpowiedzialnego, który wypłacił odszkodowanie albo kierownik jednostki organizacyjnej podmiotu odpowiedzialnego, która wypłaciła odszkodowanie, musi przesłać do prokuratury okręgowej właściwej ze względu na siedzibę podmiotu odpowiedzialnego wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Prokurator przeprowadza postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia przesłanek uzasadniających wytoczenie na rzecz podmiotu odpowiedzialnego powództwa o odszkodowanie przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu z tytułu szkody wyrządzonej przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku stwierdzenia przez prokuratora istnienia podstaw do wytoczenia przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu powództwa, o którym mowa wyżej, prokurator przed jego wytoczeniem wzywa na piśmie funkcjonariusza publicznego do dobrowolnego spełnienia świadczenia w terminie nie krótszym niż 7 dni od dnia otrzymania wezwania, a po bezskutecznym upływie tego terminu wytacza powództwo. Postępowanie sądowe toczy się według przepisów KPC.

UWAGA:

Ustawa wyraźnie stanowi, że kto, będąc kierownikiem podmiotu odpowiedzialnego lub jednostki organizacyjnej takiego podmiotu, nie wykonuje obowiązku złożenia wniosku do prokuratury okręgowej podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności. Innymi słowy Wójt, Starosta, Prezydent czy też Wojewoda ma obowiązek każdorazowo informowania prokuratora o wypłacie odszkodowania osobie trzeciej w związku z wykonywaniem władzy publicznej przez urząd, którym kieruje w celu ustalenia osób (funkcjonariuszy publicznych), który dopuścili się nieprawidłowości przy wydawaniu decyzji lub postanowienia przez ten urząd.

Pełny tekst Ustawy o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa do pobrania w tym miejscu pobierz (43KB).